ບຸນປີໃໝ່ລາວ ຫຼື ເອີ້ນວ່າ: ສົງການ ເປັນບຸນປະເພນີອີກອັນໜຶ່ງຂອງປະຊາຊົນລາວທີ່ສືບທອດກັນມາ ແຕ່ປູ່ຍ່າຕາຍາຍ ແລະກໍເປັນການສົ່ງທ້າຍປີເກົ່າ
ຕ້ອນຮັບປີໃໝ່ ຊຶ່ງປີນີ້ກໍແມ່ນສົ່ງທ້າຍປີເກົ່າ ພສ 2558 ແລະຕ້ອນຮັບປີໃໝ່ ພສ 2559 ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວແມ່ເລີ່ມ ແຕ່ວັນທີ14-16 ຂອງເດືອນເມສາ ຊຶ່ິ່ງເປັນເດືອນທີ່ຮ້ອນທີ່ສຸດໃນຮອບ ປີ ໂດຍມີການກະກຽມດອກໄມ້, ນ້ຳຫອມ ເພື່ອຫົດສົງພະພຸດທະຮູບ ແລະຫົດນ້ຳເຊິ່ງກັນ ແລະກັນ ເພື່ອຮັບເອົາສິ່ງດີເຂົ້າມາໃນຊີວິດ ແລະທີ່ເປັນປະເພນີທີ່ສືບເນື່ອງກັນມາ ແຕ່ບູຮານນະການ.
ບຸນປີໃໝ່ລາວ ແກ່ເປັນເວລາ 3 ວັນຄື: ( ປີນີ້ມີ 4 ວັນ) ວັນສັງ ຂານລ່ວງ ຊຶ່ງໝາຍເຖິງວັນສົ່ງ ທ້າຍປີເກົ່າ, ວັນເນົາ ຊຶ່ິ່ງໝາຍ ເຖິງວັນລະຫວ່າງກາງ ແລະວັນສັງຂານຂຶ້ນແມ່ນວັນເລີ່ມຕົ້ນຂອງ ປີໃໝ່ກ່ຽວກັບວັນບຸນປີໃໝ່ລາວ ຫຼື ວ່າວັນສົງການນີ້ ມີນິທານເລື່ອງ ໜຶ່ງໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າ: ກາລະຄັ້ງໜຶ່ງ ນານມາແລ້ວມີລູກເສດຖີຄົນໜຶ່ງ ຊື່: ທຳມະປະລະກຸມມານ (ທຳມະ ບານກຸມມານ) ເປັນຄົນມີຄວາມ ຮູ້, ສະຫຼາດຫຼັກແຫຼມ ແລະສາມາດ ເຂົ້າໃຈພາສານົກໄດ້ ລາວໄດ້ອອກ ທ່ຽວສອນທຳມະ ແລະຄວາມຮູ້ ໃຫ້ແກ່ປວງຊົນທັງຫຼາຍ ຊຶ່ງເຮັດ ໃຫ້ຄົນທັງຫຼາຍເຫຼື້ອມໃສສັດທາ ແລະເຄົາລົບນັບຖືຈົນມີຊື່ສຽງ ເລື່ອງລືໄປທົ່ວພິພົບ ຈົນເຮັດໃຫ້ ພະຍາກະບິນລະພົມ ຢາກທົດສອບ ຄວາມຮູ້, ຄວາມສາມາດ, ຄວາມ ສະຫຼຽວສະຫຼາດ ຂອງທຳມະບານ ກຸມມານ ພະຍາກະບິນລະພົມ ຈິ່ງ ໄດ້ສະເດັດລົງມາທາ ທ້າວ ທຳມະບານກຸມມານ ແລະໄດ້ຕັ້ງຄຳຖາມ ຂຶ້ນ 3 ຂໍ້ຄື:
- ຕອນເຊົ້າ ສີລິຂອງຄົນຢູ່ ໃສ?
- ຕອນທ່ຽງ ສີລິຂອງຄົນຢູ່ ໃສ?
- ຕອນຄ່ຳ ສີລິຂອງຄົນຢູ່ໃສ?
ໂດຍໄດ້ວາງເງື່ອນໄຂໄວ້ວ່າ: ຖ້າຕອບບໍ່ໄດ້ ພະຍາກະບິນລະພົມ ຈະຕັດຫົວ ທ້າວ ທຳມະບານກຸມມານ, ຖ້າຫາກວ່າຕອບໄດ້ ພະຍາ ກະບິນລະພົມ ຈະຕັດຫົວຕົນເອງ ແລະໃຫ້ເວລາແກ່ທ້າວ ທຳມະບານກຸມມານ ໄປຄົ້ນຄິດ 7 ວັນ ພໍເຖິງເວລາ 3 ວັນ ທ້າວ ທຳມະບານ ກຸມມານ ກໍຍັງຄິດຫາຄຳຕອບບໍ່ໄດ້ ຈິ່ງຄິດວ່າຕົນເອງຈະຕາຍຍ້ອນຄົມ ດາບ ຂອງພະຍາກະບິນລະພົມ ເພື່ອປະໂຫຍດອັນໃດຕົນຈະໜີໄປຕາຍ ເອົາດາບໜ້າ ຈະບໍ່ດີກວ່າບໍເວົ້າ ແລ້ວລາວກໍອອກເດີນທາງພໍຮອດເວລາຄ່ຳແລງມາ ແລະຕົນເອງກໍຮູ້ສືກອິດເມື່ອຍ ຈິ່ງໄດ້ໄປນອນຢູ່ ກ້ອງຕົ້ນຕານ ໃນຊ່ວງເວລານັ້ນກໍ ໄດ້ຍິນສຽງນົກອິນຊີຜົວເມຍຄູ່ໜຶ່ງ ຊຶ່ງອາໄສຢູ່ເທິງຕົ້ນຕານລົມກັນ ນົກຕົວເມຍໄດ້ຖາມຜົວວ່າ: ມື້ອື່ນ ນີ້ພວກເຮົາຈະເອົາອັນໃດມາເປັນ ອາຫານ ນົກຕົວຜົວຈິ່ງຕອບວ່າ: ຈະກິນຊາກສົບຂອງ ທ້າວ ທຳມະບານກຸມມານ ທີ່ພະຍາກະບິນລະ ພົມຈະຂ້າຕັດຄໍ ເພາະຕອບຄຳຖາມ ບໍ່ໄດ້, ເມື່ອນົກຕົວເມຍຖາມວ່າຄຳຖາມນັ້ນເປັນຄືແນວໃດ ນົກຕົວຜົວ ກໍເລີຍເວົ້າສູ່ເມຍຟັງ ແລະບອກຄຳ ຕອບພ້ອມຄື: ຕອນເຊົ້າ ສີລິ ຂອງ ຄົນຢູ່ທີ່ໜ້າ ເພາະສະນັ້ນຕອນເຊົ້າ ຄົນທັງຫຼາຍຈິ່ງເອົານ້ຳສວ່າຍໜ້າ, ຍາມທ່ຽງ ສີລິ ຂອງຄົນຢູ່ທີ່ເອິກຄົນ ທັງຫຼາຍຈິ່ງເອົານ້ຳລູບເອິກ ແລະຕອນຄ່ຳ ສີລິ ຂອງຄົນຢູ່ຕີນຄົນທັງ ຫຼາຍຈິ່ງເອົານ້ຳລ້າງຕີນ ໃນເວລາຈະເຂົ້ານອນ ເມື່ອທ້າວ ທຳມະ ບານກຸມມານ ໄດ້ຍິນແນວນັ້ນ ກໍດີ ອົກດີໃຈ ແລະກໍຈື່ຈຳເອົາແລ້ວກໍ ກັບຄືນມາປະສາດຂອງຕົນເມື່ອ ເຖິງເວລາກຳນົດໝາຍໃນການ ຕອບຄຳຖາມ ກຳມະບານ ກຸມມານກໍສາມາດຕອບໄດ້ທັງ 3 ຂໍ້ ທີ່ພະຍາ ກະບິນລະພົມ ໄດ້ຕັ້ງຄຳຖາມໄວ້.
ແຫລ່ງຂ່າວຈາກ: 