ວັນທີ 28 ມິຖຸນາ 2016 ນີ້ ທ່ານ ຄຳພູນ ຕຸໄພທູນ ຮອງເຈົ້າແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ພ້ອມພາກສ່ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຈາກແຂວງ ແລະເມືອງວິລະບູລີ ໄດ້ເຄື່ອນໄຫວລົງຕິດຕາມການຄ້ຳຢັນພະທາດນາງລາວພາຍຫຼັງທີ່ໄດ້ຮັບແຈ້ງຈາກອຳນາດການປົກຄອງບ້ານວ່າ: ລະດູຝົນປີນີ້ເປັນສາເຫດເຮັດໃຫ້ ໂຕພະທາດບາງສ່ວນ ມີການເຊາະເຈື່ອນ ດັ່ງນັ້ນເພື່ອເຮັດໃຫ້ໂຕພະທາດຍັງຮັກສາຮູບຊົງ ເດີມໄວ້ ຈິ່ງໄດ້ມີການຄ້ຳຢັນໂຕພະທາດ ແລະປະຈຸບັນກໍ່ສຳເລັດໄປເປັນທີ່ຮຽບຮ້ອຍ.
ທ່ານ ນາງ ດາວວອນ ໄຊສຸເລນ ຫົວໜ້າພະແນກ ຖວທ ແຂວງສະຫວັນນະເຂດໃຫ້ຮູ້ວ່າ: ການຄ້ຳຢັນໂຕພະທາດນາງລາວ ແມ່ນຈຸດດ້ານທິດຕາມເວັນຕົກເພາະວ່າດ້ານນີ້ໂຕພະທາດແມ່ນຍັງມີລັກສະນະສົມບູນແຕ່ດ້ວຍການເວລາ ໂຕພະທາດກໍ່ມີການເຊື່ອມລົງ ແລະທາງດ້ານຖານຕີນຝາກໍມີການຊຸດໂຕລົງມີການເຄື່ອນຍ້າຍອອກມາຈາກອົງພະທາດ; ສະນັ້ນ ເພື່ອຮັກສາຈຸດດັ່ງກ່າວນັ້ນ ໄວ້ຈິ່ງຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີການຄ້ຳຢັນຖ້າ ຫາກຝາດ້ານດັ່ງກ່າວເຈື່ອນພັງລົງມາກໍ ຈະເຮັດໃຫ້ສ່ວນເຕົ້າທາດທງດ້ານເທິງເສຍຫາຍ ແລະບັນຫາທີ່ສຳຄັນອີກຢ່າງໜຶ່ງຄືວ່າ: ຝາດ້ານດັ່ງກ່າວນີ້ຖ້າຫາກເພ ພັງລົງມາພວກເຮົາຈະບໍ່ສາມາດມີຈຸດສົມທຽບຮູ້ໄດ້ວ່າຮູບຮ່າງຂະໜາດຂອງພະທາດເປັນແບບໃດແທ້ ດັ່ງນັ້ນຈິ່ງເປັນ ບັນຫາທີ່ສຳຄັນ ແລະຮີບດ່ວນທີ່ຈະຕ້ອງ ໃຫ້ມີການຄ້ຳຢັນໂຕພະທາດນີ້ຂຶ້ນມາ.
ອີງຕາມບາງຂໍ້ມູນໄດ້ລະບຸໄວ້ວ່າ: ສະຖານທີ່ຕັ້ງພະທາດນາງລາວແມ່ນ ເປັນບ່ອນຂຸມຝັງຊ້າງງານິນກ້ຽວກອດ ຂອງນາງ ຄຳເພົາ ຊຶ່ງນາງ ຄຳເພົາ ຫຼື ນາງລາວ ແມ່ນມະເຫສີ ຂອງສະເດັດ ເຈົ້າອານຸວົງມະຫາລາດທີ່ໄດ້ຮັບພະກະແສຮັບສັ່ງລົງມາປົກຄອງເມືອງວັງ-ອ່າງຄຳ ເປັນການຊົ່ວຄາວເພື່ອລໍຖ້າໃຫ້ລູກເກີດມາແລ້ວຈິ່ງສຶບຕໍ່ໃຫ້ເປັນເຈົ້າປົກຄອງເມືອງໃນຖານະເຊື້ອໜໍ່ກະສັດຕໍ່ໄປ, ແຕ່ກ່ອນຈະອອກເດີນທາງນັ້ນສະເດັດເຈົ້າອານຸວົງມະຫາລາດ ໄດ້ຊົງພະລາດສະທານ ຊ້າງງານີນກ້ຽວກອດ ເພື່ອນຳມາເປັນຊ້າງມິ່ງເມືອງຂອງເມືອງວັງ-ອ່າງຄຳໂຕໜຶ່ງສະເພາະຊ້າງງານິນກ້ຽວກອດ ພາຍຫຼັງທີ່ໄດ້ນຳພານາງລາວ ແລະລູກບ້ານຫຼານເມືອງກຳນົດຂອບເຂດເມືອງວັງ-ອ່າງຄຳພ້ອມຊົງຕົວຢູ່ໄດ້ລາຍປີຊ້າງກໍໄດ້ເຈັບປ່ວຍແລ້ວສິນໃຈຕາຍໃນ ຄສ 1839, ດ້ວຍຄວາມອາໄລຮັກເຖິງຊ້າງມິງເມືອງຕົວນັ້ນນາງລາວ ຈິ່ງນຳພາປະຊາຊົນຂຸດຂຸມຝັງຊ້າງ ຢູ່ບໍລິເວນທາມຫຍ້າອ້ອຍໜູບ່ອນທີ່ຊ້າງຕາຍນັ້ນເລີຍ.
ຈາກນັ້ນນາງລາວ ກໍໄດ້ນຳພາຊ່າງຈາກເມືອງຫຼວງພະບາງກໍພະທາດເຈດີກວມຂຸມຝັງຊ້າງ ແລະເປັນພະທາດແປດຫຼ່ຽມ (ສີ່ຫຼ່ຽມໃຫຍ່ ແລະສີ່ຫຼ່ຽມນ້ອຍ) ຕາມຮູບແບບສິລະປະລາວເໜືອ ຫຼື ສິລະປະມຽນມາ, ການກໍ່ສ້າງອົງພະທາດດັ່ງກ່າວ ຄສ 1842 ຈິ່ງໄດ້ສຳເລັດສົມບູນ, ປະຊາຊົນຊາວເມືອງວັງ-ອ່າງຄຳ ຈິ່ງພາກັນເອີ້ນພະທາດເຈດີດັ່ງກ່າວວ່າພະທາດນາງລາວ ຊຶ່ງແມ່ນອົງພະທາດຂອງຊ້າງນາງລາວນັ້ນເອງ.
ທີ່ມາ: 