spot_img
Homeນານາສາລະປະຫວັດແລະຂັ້ນຕອນການເຮັດແຄນ (ມີວິດີໂອ)

ປະຫວັດແລະຂັ້ນຕອນການເຮັດແຄນ (ມີວິດີໂອ)

Published on

ເມື່ອເວົ້າເຖິງແຄນ ຫລື ໄດ້ຍິນສຽງແຄນ ບໍ່ມີຄົນລາວຜູ້ໃດທີ່ຈະບໍ່ຮູ້ຈັກ , ແຄນ ກາຍເປັນດົນຕີປະຈໍາຊາດລາວອັນມີເອກະ ລັກສະເພາະ ມາ ແຕ່ເຫິງນານແລ້ວເພາະແຄນໄດ້ເຊື່ອມຊືມເຂົ້າໃນ ຊີວິດວັດທະນະທໍາ ຂອງປະຊາຊົນ ລາວບັນດາເຜົ່າໃນ ທົ່ວປະເທດເຊິ່ງບັນດາຂັບ ລໍາທ້ອງຖິ່ນຕ່າງໆ ນັບແຕ່ເຫນືອ ຈົນຮອດໃຕ້ກໍ່ແມ່ນແຄນເປັນ ດົນຕີຫລັກຂອງສິລະປະດົນຕີຂອງປະຊາຊົນລາວບັນດາເຜົ່າ ເຫັນໄດ້ເຊັ່ນ : ທາງພາກເຫນືອ ແລະ ພາກກາງ ມີ ຂັບຊໍາເຫນືອ , ຂັບຊຽງຂວາງ , ຂັບງື່ມ ແລະ ສິລະປະການເປົ່າແຄນຂອງຊົນເຜົ່າມົ້ງ…; ສວ່ນທາງພາກໃຕ້ມີ ລໍາມະຫາໄຊ , ລໍາຕັງຫວາຍ , ລໍາພູໄທ , ລໍາສາລະວັນ , ລໍາບ້ານຊອກ , ລໍາສີພັນດອນ ແລະ ອື່ນໆອີກຢ່າງ ຫລວງຫລາຍ ; ແຄນ ເປັນເຄື່ອງດົນຕີທີ່ມີສຽງອັນອອນຊອນ ເມື່ອຟັງແລ້ວຈະອົດທີ່ຈະບໍ່ ສະແດງອາການ ມ່ວນຊື່ນນັ້ນບໍ່ໄດ້ ເຊິ່ງເຫັນໄດ້ວ່າ ແຄນ ແມ່ນຜູກພັນກັບສາຍເລືອດລາວ ມາແຕ່ບູຮານມາແລ້ວ.

ປະຫວັດ: ແຄນ ແມ່ນເຄື່ອງດົນຕີພື້ນເມືອງປະເພດເປົ່າຊະນິດຫນຶ່ງ ໃນດົນຕີພື້ນເມືອງລາວສີ່ປະເພດຄື : ດີດ , ສີ , ຕີ ແລະ ເປົ່າ ເຊິ່ງເປັນຊະນິດທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມ ແລະ ນໍາໃຊ້ຢ່າງກວ້າງຂວາງ ໃນກຸ່ມຄົນເຊື້ອຊາດລາວ ນັບເປັນເວລາຫລາຍ ພັນປີມາແລ້ວບັນດານັກປາດອາຈານໃນສະໄຫມບູຮານ ເພິ່ນໄດ້ຂຽນເປັນບົດນິຍາມໄວ້ວ່າ :

” ຄົນລາວ ” ຢູ່ເຮືອນຮ້ານ , ປາກເປົ່າແຄນ , ມືປັ້ນເຂົ້າຫນຽວ

ຕາມຫລັກວິທະຍາສາດນັ້ນ ຍັງບໍ່ທັນມີໃຜຄົ້ນຄວ້າພົບຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງ ແຄນ ວ່າແມ່ນໃຜເປັນຜູ້ສ້າງຂື້ນມາ ແຕ່ແນ່ນອນວ່າ ແຄນລາວ ແມ່ນຄົນລາວສ້າງຂື້ນເພາະສຽງດົນຕີກົມກືນກັບສຽງຂັບລໍາຂອງສໍານຽງສຽງ ເວົ້າພາສາລາວແທ້ໆ , ເມື່ອເອົາໄປເປົ່າກັບສໍານຽງພາສາອື່ນກໍ່ໄດ້ຢູ່ ແຕ່ມັນກໍ່ຂາດໆເຂີນໆ ບໍ່ມ່ວນຊື່ນອອນຊອນ ເຊັ່ນສຽງຂັບລໍາພາສາລາວ.

ຕາມຂໍ້ມູນທີ່າມາດຢັ້ງຢືນໄດ້ນັ້ນ ໄດ້ກ່າວວ່າ ແຄນລາວ ມີຕົ້ນກໍາເນີດຢູ່ໃນກຸ່ມຄົນລາວ ( ໄຕລາວ )ຢູ່ລຸ່ມແມ່ ນ້ໍາຂອງໂດຍສະເພາະແລະ ແຜ່ກະຈາຍອອກໄປສູ່ທ້ອງຖິ່ນອື່ນໆທີ່ໄກ້ຄຽງ ໂດຍສະເພາະ ໃນກຸ່ມຊົນເຜົ່າ ລາວ – ໄຕ ທັງມວນ ໂດຍການຄົ້ນພົບຄ້ອງບັ້ງບູຮານທີ່ມີຮູບສະຫລັກຄົນເປົ່າແຄນ ເຊິ່ງສາມາດສັນນິຖານໄດ້ວ່າ ແຄນລາວ ອາດກໍາເກີດມາໄດ້ປະມານ 2500 ປີມາແລ້ວ.

ແຄນລາວ ປະກອບມີຫລາຍຮູບແບບດັ່ງນີ້ :

1. ແຄນລາວລຸ່ມ ມີ 4 ຊະນິດຄື :
– ແຄນ 5 ຄູ່
– ແຄນ 6 ຄູ່
– ແຄນ 7 ຄູ່
– ແຄນ 8 ຄູ່
ແຄນລາວໃນສະໄຫມກ່ອນ ແມ່ນມັກໃຊ້ເປົ່າຂັບລໍາຕ່າງ ສວ່ນຫລາຍແມ່ນແຄນ 5 ຄູ່ , 6 ຄູ່ ແລະ 7 ຄູ່ ເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຕໍ່ມາອີງໃສ່ສະພາບຄວາມຕັ້ງການຂອງຍຸກສະໄຫມໃຫມ່ ນັກປະດິດແຄນຈື່ງໄດ້ເພິ່ມສຽງແຄນເຂົ້າເປັນ 8 ຄູ່ ເພື່ອສາມາດຫລິ້ນກັບເຄື່ອງດົນຕີອື່ນໆໄດ້.
2. ແຄນລາວເທິງ ມີ 2 ຊະນິດຄື :
– ເຂດພາກເຫນືອ , ກາງ ແລະ ໃຕ້ ນິຍົມໃຊ້ແຄນ 5 ຄູ່ ແລະ 6 ຄູ່ ກັບລາວລຸ່ມ ໃຊ້ໃນການເປົ່າປະກອບສຽງຂັບລໍາ.
– ເຜົ່າລາວເທິງເຂດ ສາລະວັນ , ເຊກອງ , ອັດຕະປື ເຂົາເຈົ້າປະດິດແຄນ ນ້ໍາເຕົ້າຂື້ນເປັນເອກະລັກສະເພາະ ຂອງຕົນhຊິ່ງໃຊ້ເປົ່າສະແດງປະກອບກັບ ເຄື່ອງດົນຕີພື້ນເມືອງຊະນິດຕ່າງໆ ຫາກບໍ່ແມ່ນໃຊ້ເປົ່າໃນການຂັບລໍາ.
3. ແຄນເຜົ່າມົ້ງ :
ສວ່ນຫລາຍແມ່ນໃຊ້ເປົ່າສະແດງລວດລາຍ , ຄວາມສາມາດ ແລະ ພະລະກໍາລັງ ຄວາມກ້າຫານຂອງຜູ້ເປົ່າ ເຊິ່ງບໍ່ໄດ້ປະກອບໃຫ້ກັບການຂັບລໍາພື້ນເມືອງແຕ່ຢ່າງໃດ.

ບັນດາທ່ານຜູ້ນໍາ ແລະ ນັກປາດອາຈານເພິ່ນໄດ້ສັ່ງສອນໄວ້ວ່າ ” ເສຍວັດທະນະທໍາ ແມ່ນເສຍຄວາມເປັນຊາດ ” ປະເທດໃດຫນື່ງຖ້າລູກຫລານຊາວຫນຸ່ມ ຍິງ – ຊາຍ ຜູ້ສືບທອດອານາຄົດຂອງປະເທດຊາດ ຫາກຖືເບົາ ບໍ່ເອົາ ໃຈໃສ່ ປ່ອຍປະລະເລີຍ ຕໍ່ສິລະປະວັດທະນະທໍາ ຮີດຄອງປະເພນີອັນດີງາມຂອງຊາດຕົນ ພາກັນ ໄປນິຍົມຍົກ ຍ້ອງ ວັດທະນະທໍາຂອງຊາດອື່ນ ບໍ່ດົນນານປານໃດຊາດຂອງຕົນກໍ່ຈະຖືກປ່ຽນແປງ ແລະ ຖືກຊາດອື່ນກືນກີນ ແລະ ເສື່ອມຫາຍໄປໃສທີ່ສຸດ.
ຂໍໃຫ້ຄົນລາວທຸກໆຄົນ ບໍ່ວ່າຫນຸ່ມນ້ອຍ ຍິງ – ຊາຍ ເຖົ້າແກ່ ທີ່ມີນ້ໍາໃຈຮັກຊາດ ແລະ ຮັກວັດທະນະທໍາ ທີ່ເປັນມູນເຊື້ອຂອງຊາດລາວ ຈົ່ງພ້ອມກັນຫັນມາອະນຸລັກຮັກສາ ແລະ ສົ່ງເສີມຄົນລາວໃຫ້ຮູ້ຈັກເປົ່າແຄນ ຈົ່ງເລີ່ມແຕ່ມື້ນີ້ ບໍ່ມີຄໍາວ່າ ແກ່ເກີນຮຽນ ພ້ອມກັນສືບຕໍ່ກ້າວໄປແຕ່ລະຂັ້ນ ດວ້ຍຄວາມເຊື່ອຫມັ້ນ ” ຄວາມພະ ຍາຍາມຢູ່ບ່ອນໃດ ຄວາມສໍາເລັດຢູ່ບ່ອນນັ້ນ ” ຍັງແມ່ນສັດຈະທໍາທີ່ຖືກຕ້ອງຕະຫລອດການ.

ຂ້າພະເຈົ້າເລີ່ມຮຽນເປົ່າແຄນ ດວ້ຍຕົນເອງເມື່ອສອງປີມານີ້ ເຊິ່ງຍາດເອົາເວລາຫວ່າງຈາກການຮ່ໍໍາລາຮຽນແຄນ ເຊິ່ງປະຈຸບັນພໍສາມາດເປົ່າໄດ້ບາງລາຍເຊັ່ນ : ລາຍນົກໄຊບິນຂ້າມທົ່ງ , ລາຍເຕີ້ຍພະມ້າ , ລາຍເຕີ້ຍຂ້າມຂອງ , ລາຍໂປງລາງ , ລາຍສາລະວັນ , ລາຍພູໄທ , ລາຍລາວສ່ຽງທຽນ ແລະ ບາງເພງເຊັ່ນ : ເພງຊາດລາວ , ຈໍາປາເມືອງລາວ , ເມືອງລາວໃຫມ່ ແລະ ສາວໂພນໂຮງ ເປັນຕົ້ນ.

ບົດຄວາມ: ລູກຊາຍເມືອງພວນ

ວິດີໂອ: ອົງການອຸຍເນສໂກ

ບົດຄວາມຫຼ້າສຸດ

ຈັບສາຍປາຕີ້ຄໍລະເຈັ້້ນ 9 ຄົນ ຢູ່ບ້ານອຸດົມ ເມືອງຫ້ວຍຊາຍ ແຂວງບໍ່ແກ້ວ.

ປກສ ແຂວງບໍ່ແກ້ວ ມ້າງຄະດີແກ້ງມົ້ວສຸ່ມຢາເສບຕິດ ຈຳນວນ 9 ຄົນ ຈັດປາຕີ້ຄໍລະເຈັ້ນ ຢູ່ບ້ານອຸດົມ ເມືອງຫ້ວຍຊາຍ ແຂວງບໍ່ແກ້ວ. ໃນຄັ້ງວັນທີ 26 ມີນາ 2025 ຜ່່ານມາ,...

ຈະນໍາໃຊ້ຕຳຫຼວດຈະລາຈອນ 1,172 ສະຫາຍ ໃນການອຳນວຍຄວາມສະດວກ ໃນໄລຍະປີໃໝ່ລາວ 2025

ເພື່ອສະກັດກັ້ນອຸບັດເຫດ ກົມຕຳຫຼວດຈະລາຈອນ ຈະນໍາໃຊ້ຕຳຫຼວດຈະລາຈອນ 1,172 ສະຫາຍ ຕັ້ງຈຸດກວດກາ 143 ຈຸດ ຕາມແຕ່ລະເສັ້ນທາງ ໄລຍະປີໃໝ່ລາວ. ທ່ານ ພັອ ຄໍາສອນ ສີດາວົງ ຫົວໜ້າກົມຕຳຫລວດຈະລາຈອນ,...

ລະທຶກ! ເຮືອສະປີດໂບ໊ດເກີດໄຟໄໝ້ກາງທະເລອັນດາມັນ ປະເທດໄທ

ເລັ່ງອົບພະຍົບຜູ້ໂດຍສານ ຈາກເຫດໄຟໄໝ້ເຮືອສະປີດໂບ໊ດ ບໍລິເວນເກາະໄມ້ທ່ອນ ຈັງຫວັດພູເກັດ ປະເທດໄທ. ສຳນັກຂ່າວຕ່າງປະເທດລາຍງານ ເຫດໄຟໄໝ້ເຮືອສະປີດໂບ໊ດບໍລິເວນເກາະໄມ້ທ່ອນ ຈັງຫວັດພູເກັດ ປະເທດໄທ ໃນເວລາປະມານ 09:10 ນາທີ ຂອງວັນທີ 1 ເມສາ...

ເພີ່ມຂຶ້ນຕໍ່ເນື່ອງເຫຍື່ອແຜ່ນດິນໄຫວທີ່ມຽນມາ ຫຼ້າສຸດມີຜູ້ເສຍຊີວິດກວ່າ 2,056 ຄົນ

ສະຖານະການແຜ່ນດິນໄຫວໃນມຽນມາຍັງໜ້າເປັນຫ່ວງ ເຈົ້ານ້າທີ່ຕ້ອງເລັ່ງທຳການຄົ້ນຫາ ແລະ ຊ່ວຍຜູ້ລອດຊີວິດອອກມາຈາກໃຕ້ຊາກອາຄານ ຫຼັງຈາກ້າວເຂົ້າສູ່ມື້ທີ 4 ນັບຕັ້ງແຕ່ເກີດເຫດເມື່ອວັນທີ 28 ມີນາ 2025. ສຳນັກຂ່າວຕ່າງປະເທດລາຍນງານໃນວັນທີ 1 ເມສາ 2025 ນີ້,...