ນັບເປັນປີທີສອງທີ່ທີມນັກບູຮານ ວິທະຍາຂອງລາວ ແລະສາກົນໄດ້ດຳ ເນີນການຂຸດຄົ້ນວັດຖຸບູຮານຢູ່ບ້ານວຽງ ແຂວງຊຽງຂວາງ ແລະໄດ້ຄົ້ນພົບຫຼັກຖານຂອງການຕັ້ງຖິ່ນຖານຂອງມະນຸດບູຮານ ຊຶ່ງມີອາຍຸເຖິງ 3.000 ປີ ຫຼື ຫຼາຍກວ່ານັ້ນ.
ທີມນັກບູຮານວິທະຍາຈາກກົມ ມໍລະດົກແຫ່ງຊາດ, ກະຊວງຖະແຫຼງ ຂ່າວ, ວັດທະນະທຳ ແລະການທ່ອງທ່ຽວ ແລະນັກສຶກສາຈາກມະຫາວິທະຍາໄລ ແຫ່ງຊາດ ແລະມະຫະວິທະຍາໄລເຈັມສ໌ ຄຸກແຫ່ງປະເທດອົດສະຕຣາລີ ໄດ້ຄົ້ນພົບ ວັດຖຸບູຮານພິເສດຈຳນວນ 41 ຢ່າງ ຈາກວັດຖຸບູຮານທັງໝົດທີ່ຄົ້ນພົບວັດ ຖຸບູຮານເຫຼົ່ານີ້ປະກອບດ້ວຍຊິ້ນສ່ວນ ເຄື່ອງເຄືອບລາຍຄາມ ແລະກອກສູບຢາ ຊຶ່ງເປັນຫຼັກຖານບົ່ງບອກໃຫ້ພວກເຮົາຮູ້ກ່ຽວກັບການພົວພັນທາງດ້ານການຄ້າ ແລະວັດທະນະທຳຂອງປະຊາຊົນແຂວງ ຊຽງຂວາງໃນປາງກ່ອນ ວັດຖຸບູຮານ ດັ່ງກ່າວຖືກຂຸດຄົ້ນໄດ້ໃນຫຼຸມຂຸດຄົ້ນຂະໜາດ 2×2 ແມັດ ຈຳນວນ 9 ຫຼຸມ (ຫຼື ເທົ່າກັບເນື້ອທີ່ 36 ຕາແມັດ) ໃນລະດັບ ຄວາມເລິກປະມານ 1,5 ແມັດ.
ທ່ານ ດຣ. ໄນໂຈ ຈາງ ຈາກມະຫາ ວິທະຍາໄລເຈັມສ໌ຄຸກ ກ່າວວ່າ: “ປະຈຸບັນ ພວກເຮົາຄິດວ່າວັດຖຸບູຮານທີ່ພົບ ເຫັນສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນຄາດວ່າເກດໃນ ສະໄໝລ້ານຊ້າງ ຊຶ່ງເປັນໄປໄດ້ແມ່ນ ໃນສະຕະວັດທີ 17 ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ ວັດຖຸບາງຈຳນວນບົ່ງບອກເຖິງການດຳ ລົງຊີວິດໃນເຂດດັ່ງກ່າວທີ່ມີອາຍຸຫຼາຍ ກວ່ານັ້ນນັບທັງເຄື່ອງປັ້ນດິນເຜົາ ຊຶ່ງ ອາດເກີດໃນຍຸກເຫຼັກ (ປະມານ 2.000 ປີຜ່ານມາ) ແລະຮ່ອງຮອຍຫີນຂະໜາດ ໃຫຍ່ ຊຶ່ງອາດມີອາຍຸເຖິງ 3.000 ປີ ຫຼື ຫຼາຍກວ່ານັ້ນ.”
ວັດຖຸປະສົງຫຼັກຂອງໂຄງການແມ່ນ ເພື່ອຄົ້ນຫາຫຼັກຖານການດຳລົງຊີວິດ ຂອງຄົນບູຮານໃນຍຸກເຫຼັກ ຊຶ່ງຢູ່ໃນສະ ໄໝດຽວກັນກັບບັນດາແຫຼ່ງໄຫຫີນທີ່ມີ ຊື່ສຽງ ແລະສ່ອງແສງໃຫ້ຮູ້ວ່າບັນພະບຸ ລຸດຜູ້ສ້າງໄຫຫີນມີຊີວິດການເປັນຢູ່ຄື ແນວໃດ, ທ່ານ ດຣ. ຈາງ ແຈ້ງ ໃຫ້ຊາບ ວ່າ ທີມງານມີຄວາມປິຕິຍິນດີຫຼາຍທີ່ໄດ້ ປະຕິບັດໂຄງການຮ່ວມກັບຊຸມຊົນຢູ່ ບ້ານວຽງອີກຄັ້ງ ແລະໄດ້ຮັບການຮ່ວມ ມືຈາກອຳນາດການປົກຄອງຂັ້ນຕ່າງໆ ທັງສູນກາງ ແລະທ້ອງຖິ່ນອີກດ້ວຍ ການຄົ້ນຄວ້າຄັ້ງນີ້ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງໂຄງການໂຮງຮຽນພາກສະໜາມທາງ ດ້ານບູຮານວິທະຍາຢູ່ວັດບ້ານວຽງ, ແຂວງຊຽງຂວາງ ພາຍໃຕ້ການຊີ້ນຳ ຂອງກະຊວງຖະແຫຼງຂ່າວ, ວັດທະນະ ທຳ ແລະການທ່ອງທ່ຽວ ແລະມະຫາວິທະຍາໄລເຈັມສ໌ຄຸກ.
ທີມງານປະກອບດ້ວຍນັກບູຮານວິ ທະຍາຂອງລາວປະຈຳກະຊວງ, ລັດຖະ ກອນທ້ອງຖິ່ນ ແລະນັກສຶກສາຈາກມະ ຫາວິທະຍາໄລເຈັມສ໌ຄຸກ ພ້ອມທັງຄະນະ ທີມງານຈາກມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງ ຊາດ ຊຶ່ງໄດ້ອາສາສະຫຼະເວລາຂອງ ເຂົາເຈົ້າເຂົ້າໃນການຝຶກຫັດສິດສອນ ແລະການຮ່ວມມືສາກົນ ໂຄງການໂຮງ ຮຽນພາກສະໜາມໄດ້ຮັບການອຸປະຖຳ ຈາກລັດຖະບານອົດສະຕຣາລີພາຍໃຕ້ ໂຄງການນິວໂຄລົມໂບ ບໍລິສັດພູເບ້ຍ ມາຍນິງ ຍັງໄດ້ໃຫ້ການສະໜັບສະໜູນ ທາງດ້ານທຶນຮອນ ແລະການອຳນວຍ ຄວາມສະດວກທີ່ຈຳເປັນ ຊຶ່ງເປັນການ ປະກອບສ່ວນຕໍ່ແຂວງຊຽງຂວາງ ໂຄງ ການນິວໂຄລົມໂບມີເປົ້າໝາຍສົ່ງເສີມ ຄວາມເຂົ້າອົກເຂົ້າໃຈຫຼາຍຂຶ້ນລະຫວ່າງ ປະເທດອົດສະຕຣາລີ ແລະປະເທດລາວ ໂດຍສະເພາະແມ່ນນັກສຶກສາລາວ ແລະ ນັກສຶກສາອົດສະຕຣາລີ (ພ້ອມດ້ວຍກົມ ມໍລະດົກ ແລະນັກບູຮານນະຄະດີທ່ານ ອື່ນໆ) ໄດ້ສາມາດຮຽນຮູ້ຮ່່ວມກັນບໍ່ສະ ເພາະແຕ່ບູຮານວິທະຍາ ແລະສະໄໝ ກ່ອນປະຫວັດສາດເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງລວມ ທັງວັດທະນະທຳ ແລະພາສາຂອງສອງ ປະເທດອີກດ້ວຍ.
ມະຫາວິທະຍາໄລເຈັມສ໌ຄຸກ ແມ່ນມີທີ່ຕັ້ງທັງທາງດ້ານກາຍະພາບ ແລະ ປັດຊະຍາຢູ່ໃນເຂດຮ້ອນຊຸ່ມ ແລະມີຍຸດ ທະສາດອັນໜຶ່ງໃນການ “ສ້າງອະນາ ຄົດທີ່ສົດໃສແກ່ຊີວິດໃນເຂດຮ້ອນຊຸ່ມ ທົ່ວໂລກຜ່ານການຮ່ວມມືລະຫວ່າງນັກ ສຶກສາ ແລະການຄົ້ນພົບ ເພື່ອສ້າງການ ປ່ຽນແປງ.”
ທີ່ມາ: