ເຊື່ອວ່າຫລາຍຄົນຍັງບໍ່ເຄີຍໄດ້ໄປທ່ຽວຊົມ ແລະ ຮູ້ເລິກເຊີງກ່ຽວກັບສະຖານທີ່ ທີ່ງົດງາມແຫ່ງນີ້ ທີ່ບ້ານເຮືອນຫີນ ເມືອງໄຊພູທອງ ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ, ຫ່າງຈາກເທດສະບານເມືອງ ສະຫວັນນະເຂດ 66 ກີໂລແມັດ.
ຜາສາດຫີນມີຄວາມເກົ່າແກ່ຫຼາຍຈົນບໍ່ມີໃຜບົ່ງບອກໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນວ່າມັນຖືກສ້າງຂື້ນເມື່ອໃດ ແມ່ນໃຜເປັນຜູ້ສ້າງຂື້ນ ແລະ ຖືກສ້າງຂື້ນເພື່ອຫຍັງ. ຕາມການບອກເລົ່າປາກຕໍ່ປາກທີ່ສືບຕໍ່ກັນມາແຕ່ສະໄໝບູຮານ ແລະ ປື້ມນິທານ ທີ່ຕົກທອດມາແຕ່ປູ່ຍ່າຕາຍາຍໄດ້ໃຫ້ຮູ້ວ່າ ລຸງມະຫາກັນ ຢູ່ບ້ານເລົ່າໝາກຫູດ ທີ່ເປັນເຈົ້າກວານເຈົ້າລ່າມຂອງເຮືອນຫີນໄດ້ບັນທຶກໄວ້ວ່າ: ຜາສາດຫີນແຫ່ງນີ້ສ້າງຂື້ນໃນປີ ຄສ557 ຫາ 700 ໂດຍ ຂຸນອັງຄະຣາດ ແລະ ອົມທະຣາດ ສອງອ້າຍນ້ອງ ໃນສະໄໝອານາຈັກສີໂຄດຕະບູນຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ເພື່ອໃຊ້ເປັນສະຖານທີ່ເຄົາລົບບູຊາໃນສາດສະໜາພາມ.
ແຮງງານທີ່ກໍ່ສ້າງຜາສາດຫີນແມ່ນໄດ້ເກນເອົາຊົນເຜົ່າຕ່າງໆ ແລະ ຜາສາດຫີນໄດ້ຮັບການປະຕິສັງຂອນ ເປັນ 3 ໄລຍະຄື: ໄລຍະທຳອິດສະໄໝຂອມເຮືອງອຳນາດ, ໄລຍະທີ່2 ສະໄຫມເຈົ້າໄຊຍະເສດຖາທິລາດ ແຫ່ງອານາຈັກລາວລ້ານຊ້າງເຊີ່ງເປັນສະໄໝທີ່ສາສະໜາພຸດຈະເລີນຮຸ່ງເຮື່ອງ ແລະ ໄລຍະສຸດທ້າຍ ສະໄໝອານາຈັກລາວລ້ານຊ້າງເສຍເອກະລາດ.
ກ້ອນຫີນທີ່ນຳເອົາມາສ້າງຜາສາດຫີນນັ້ນ ໄດ້ໃຊ້ສີ່ວເຈາະ ເອົາມາຈາກຫຼາຍບ່ອນ ແຕ່ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນນຳມາແຕ່ເບື້ອງຕາເວັນຕົກ ຫ່າງຈາກຜາສາດຫີນ 1 ກິໂລເແມັດ ເອີ້ນວ່າວັງເຮືອ ຍ້ອນວ່າມີຮ່ອງຮອຍບ່ອນທີ່ສີ່ວເອົາຫີນຫຼາຍຈົນເປັນຮູບຄ້າຍຄືເຮືອ ແລະ ປະຈຸບັນນີ້ກໍ່ຍັງມີກ້ອນຫີນສີ່ວອອກມາປະໄວ້ຫຼາຍກ້ອນຢາຍຢູ່ຕາມສະຖານທີ່ດັ່ງກ່າວ. ທຸກໆສ່ວນຂອງຜາສາດຫີນມີຂະໜາດແຕກຕ່າງກັນ ດ້ານທິດຕາເວັນອອກຂອງຜາສາດຫີນມີລານກວ້າງ 21ແມັດ, ຍາວ 24 ແມັດ, ດ້ານທິດຕາເວັນຕົກ ມີລານກວ້າງ13,20 ແມັດ ແລະ ກວ້າງ 17,50 ແມັດ, ທິດເຫນືອ ແລະ ທິດໃຕ້ຍາວ 85 ແມັດ. ສ່ວນບໍລີເວນທີ່ເປັນເຮືອນຍາວ 16,50 ແມັດ.
ປະຈຸບັນເຮືອນຫີນດັ່ງກ່າວບາງຈຸດແມ່ນມີການແຕກຫັກ ແລະ ໂງ່ນຫີນຫຼາຍກ້ອນກະແຈກກະຈາຍຢູຕາມຂອບເຂດດັ່ງກ່າວແຕ່ກໍ່ຍັງເປັນຮູບຮ່າງເຮືອນທີ່ສວຍງາມ. ພາຍໃນຜາສາດຫີນມີຮູບປັ້ນຂອງພະພຸດທະຮູບຂະຫນາດໃຫຍ່ ແລະ ນ້ອຍບາງຈຳນວນທີ່ນັກທ່ອງທ່ຽວ ແລະ ທຸກຄົນສາມາດເຂົ້າໄປ ກາບໄຫ້ວ ບູຊາ ແລະ ຂໍພອນ.
ອ້ອມຂ້າງຂອງຜາສາດຫີນ ມີຕົ້ມໄມ້ໃຫຍ່ຫຼາກຫຼາຍຊະນິດທີ່ສາມາດເປັນຮົ່ມເຢັນໃຫ້ແກ່ຄົນໄດ້ພັກເຊົາ. ຜາສາດຫີນແຫ່ງນີ້ແມ່ນໄດ້ມີການບູລະນະຈາກທາງເມືອງເຊີ່ງເປັນສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວທາງປະຫວັດສາດຂອງແຂວງສະຫວັນນະເຂດອີກແຫ່ງໜື່ງທີ່ຫຼາຍໆຄົນຢາກໄປທ່ຽວຊົມຄວາມງາມ ແລະ ສຶກສາຄວາມເປັນມາ. ໃນປະຈຸບັນຜາສາດຫີນແຫ່ງນີ້ຍັງເປັນສະຖານທີ່ສຳລັບໄວ້ເຄົາລົບບູຊາຂອງຄົນໃນທ້ອງຖີ່ນ ເຊີ່ງໃນແຕ່ລະປີອົງການປົກຄອງເມືອງຮ່ວມກັບປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າພາຍໃນເມືອງ ໄດ້ຈັດງານບຸນນະມັດສະການ ຜາສາດຫີນ ຕາມຮີດຄອງປະເພນີໃນເດືອນ 4 ເພັງຂອງທຸກໆປີ.
ຂຽນໂດຍ: ສະຫະລັດ ວອນທິວົງໄຊ
